Embla Guðrúnar Ágústsdóttir er talskona Tabú, meistaranemi í félagsfræði, stundakennari við Háskóla Íslands, nýgift og á tveggja ára gamlan son. Embla er hreyfihömluð og hefur mátt þola mikla fordóma í gegnum tíðina. Embla er einn af stofnendum NPA-miðstöðvarinnar og nýtir sér þá þjónustu sjálf. Rætt var við Emblu í helgarviðtali Mannlífs.
Lærði að hún gæti gert það sem hún vildi
Foreldrar Emblu kenndu henni snemma að hún gæti gert hvað sem hún vildi; það væri hægt að finna leiðir. Hún upplifði alltaf að gerðar væru sömu kröfur til hennar og hinna barnanna á heimilinu.
Embla fór átta eða níu ára í Skólahljómsveit Mosfellsbæjar með félögum sínum. Þar spilaði hún fyrst á bassatrommu en fannst það á endanum ekki nógu krefjandi. Þá bauð stjórnandinn henni að prófa klukkuspil. Hún spilaði á klukkuspilið í nokkur ár, eftir nótum.
Svo fór Embla að æfa sund. „Ég horfði á Ólympíuleika fatlaðra árið 2000 í Sidney og þá var Kristín Rós að keppa. Hún var svo góð og rústaði öllum. Ég hugsaði með mér að ef hún gæti þetta þá gæti ég þetta líka. Hún var mikil hvatning fyrir mig og ég byrjaði að æfa. Það kom í ljós að ég var vatnshrædd fyrir utan að kunna ekki að synda en ég æfði svo í átta ár þangað til ég varð 18 ára og æfði daglega í lokin, jafnvel tvisvar á dag. Sundið tók svolítið yfir lífið.
Þarna var ég að byrja í aktívísma. Ég fann að ég gat ekki gert allt og þá valdi ég aktívismann fram yfir sundið. Ég var í tímum í kynjafræði í Borgarholtsskóla hjá Hönnu Björg Vilhjálmsdóttur og það var áfangi sem svolítið umturnaði lífi mínu. Þar kynntist ég femínisma í fyrsta skipti almennilega og kennsluhættir hennar fylltu mann miklum eldmóði. Ég fékk þar áhuga á réttindabaráttu og í gegnum þetta fór ég að kynnast fötlunarbaráttu og fór að taka þátt. Ég byrjaði á þessum tíma að halda fyrirlestra en ég hélt fyrirlestra fyrst um tómstundaiðkun fatlaðra barna af því að mér fannst vera mikilvægt að fötluð börn fengju meiri tækifæri til að taka þátt í tómstundastarfi í staðinn fyrir að vera alltaf aðgreind í einhverri þjálfun. Svo þróaðist þetta eftir því sem árin liðu.“
Ég fékk þar áhuga á réttindabaráttu og í gegnum þetta fór ég að kynnast fötlunarbaráttu og fór að taka þátt
Embla segir að fljótlega eftir þetta hafi sér verið boðið að taka þátt í að stofna NPA-miðstöðina og berjast fyrir NPA á Íslandi, notendastýrðri persónulegri aðstoð, og var hún þá ennþá nemandi við Borgarholtsskóla.
„Ég vissi ekkert hvað NPA var en sló til, tók þátt og hef ekki hætt síðan,“ segir Embla sem nýtir sér slíka þjónustu í dag.
Það er baráttuandi í Emblu.
„Hann hefur alltaf verið til staðar. Strax þegar ég var lítil fannst mér til dæmis svo leiðinlegt að vera í þjálfun svo sem talþjálfun, sjúkraþjálfun og iðjuþjálfun. Mér fannst það vera rosalega leiðinlegt af því að í þessari þjálfun var alltaf verið að einblína á það sem ég gat ekki gert og var verið að þjálfa það. Mér fannst það vera ómögulegt og ég lét ýmislegt flakka við þessa þjálfara. Ég var ekki feimin við að segja hvað mér fannst. Það var niðurdrepandi að æfa það sem maður var lélegastur í af því að maður gat gert svo margt annað. Ég held að það hafi legið fyrir að baráttan yrði mitt.“
Embla var 19 ára þegar hún sótti um styrk til að vera með sjálfsstyrkingarnámskeið fyrir fatlaðar stelpur sem stóð yfir í eina önn. „Við hittum stelpur tvisvar í viku og var þetta blanda af fræðslu og að gera eitthvað saman; eitthvað sem þær höfðu ef til vill ekki prófað að gera svo sem að fara á listaverkstæði og mála eða prófa að fara í fimleikasal. Það var farið út fyrir þægindarammann í bland við fræðslu. Það er áhugavert að ég hafi gert þetta þarna af því að ég var að fylgja eigin innsæi; það voru engin fræði á bak við þetta heldur þörf mín fyrir að gera þetta. Það er áhugavert að í dag sem félagsfræðingur er ég að gera sömu hluti en með fullorðnu fólki við að halda svona námskeið en ég held í dag í Tabú valdeflandi námskeið fyrir fatlað fólk.“
Helgarviðtal Mannlífs má lesa í heild sinni hér.